Baza wiedzy

odpowiedzi na najważniejsze zagadnienia

VAT 2019 – przewodnik po zmianach

 

W dniu 1.05.2019 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o podatku od towarów i usług wprowadzająca kasy rejestrujące on-line. Z kolei 1.09.2019 r. wejdą w życie przepisy przewidujące wprowadzenie jednej bazy zawierającej wszystkie informacje o statusie podatników VAT jak też te powiększające grupę czynnych podatników VAT. W kolejce na uchwalenie, podpisanie przez Prezydenta, bądź ogłoszenie w Dzienniku Ustaw czeka także szereg innych nowelizacji. Ponieważ przewidują one różne daty wejścia w życie, to poniżej przedstawione zostało zestawienie najważniejszych zmian oraz wraz z uchwalonymi bądź planowanymi datami ich wejścia w życie.

Dotychczasowy stan prawny

Stan prawny od 1.05.2019 r.

Wprowadzenie kas rejestrujących on-line

Nie było obowiązku stosowania do ewidencjonowania sprzedaży na rzecz osób prywatnych kas rejestrujących przesyłających drogą internetową informacje do Centralnego Repozytorium Kas. Wprowadzono obowiązek stosowania do ewidencjonowania sprzedaży na rzecz osób prywatnych tzw. kas on-line. Kasy muszą umożliwiać połączenie i przesyłanie danych między kasą rejestrującą a Centralnym Repozytorium Kas.

Nie została wyłączona możliwość dalszego używania obecnie stosowanych kas rejestrujących, tj. kas z kopią papierową oraz kas z elektronicznym zapisem kopii. Stopniowo jednak możliwość ta będzie ograniczana.

Zmiany w przepisach określających obowiązki podatników stosujących kasy rejestrujące

Podatnicy stosujący kasy rejestrujące:

1) nie mieli obowiązku zapewnienia połączenia umożliwiającego przesyłanie danych między kasą rejestrującą a Centralnym Repozytorium Kas,

2) mieli obowiązek zgłoszenia kasy do naczelnika urzędu skarbowego w celu otrzymania numeru ewidencyjnego,

3) mieli obowiązek drukowania kopii dokumentów fiskalnych.

Podatnicy stosujący kasy rejestrujące:

1) mają obowiązek zapewnienia połączenia umożliwiającego przesyłanie danych między kasą rejestrującą a Centralnym Repozytorium Kas (dotyczy tylko kas on-line),

2) nie mają obowiązku zgłaszania kas do naczelnika urzędu skarbowego w celu otrzymania numeru ewidencyjnego (dotyczy tylko kas on-line),

3) nie mają obowiązku drukowania kopii dokumentów fiskalnych (nie dotyczy kas z papierowym zapisem kopii).

Umożliwienie niektórym podatnikom prowadzenia ewidencji sprzedaży przy użyciu kas rejestrujących mających postać oprogramowania

Nie było możliwości ewidencjonowania sprzedaży na rzecz osób prywatnych za pomocą kas rejestrujących mających postać oprogramowania. Wprowadzono możliwość ewidencjonowania sprzedaży na rzecz osób prywatnych za pomocą kas rejestrujących mających postać oprogramowania. O tym, jakich grup podatników lub rodzajów czynności będzie to dotyczyć, decyduje Minister Finansów.

Umożliwienie stosowania przez podatników również kas, które zostały wynajęte, wydzierżawione lub oddane w leasing

Podatnicy nie mogli ewidencjonować sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących używanych na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub umów o podobnym charakterze. Podatnicy mają możliwość ewidencjonowania sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących używanych na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub umów o podobnym charakterze. Możliwość ta dotyczy jednak wyłącznie kas on-line.

Ulga na zakup kas

Przepisy nie przewidywały, aby z ulgi na zakup kas można było korzystać tylko w przypadku zakupu kas określonego rodzaju. Dotychczas nie można było korzystać z ulgi na zakup kas w stosunku do kas rejestrujących nabywanych w ciągu sześciu miesięcy od dnia rozpoczęcia ewidencjonowania. Ulga na zakup kas przysługuje tylko w przypadku nabywania kas rejestrujących umożliwiających przesyłanie informacji z kasy rejestrującej do Centralnego Repozytorium Kas. Można korzystać z ulgi na zakup kas w stosunku do kas rejestrujących nabywanych w ciągu sześciu miesięcy od dnia rozpoczęcia ewidencjonowania.

Ustawa z 19.07.2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (trwają prace na ustawą – druk sejmowy nr 3255)

2 sierpnia 2019 r. Senat wniósł poprawki do ustawy i skierował ją do Komisji Finansów Publicznych. Ustawa ma wejść w życie z 1.11.2019 r., ale część przepisów ma być stosowana dopiero od 1.04.2020 r.

Obecny stan prawny

Uchwalony stan prawny

Nowa matryca stawek VAT

Załącznik nr 3 do ustawy z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług – dalej ustawa o VAT – zawiera 150 pozycji wskazujących towary i usługi opodatkowane VAT według stawki 8%, zaś załącznik nr 10 – 35 pozycji towarów opodatkowanych VAT według stawki 5%. Uproszczenie systemu stawek VAT w zakresie towarów poprzez przyjęcie jednej (takiej samej) stawki podatku dla całych – w miarę możliwości i przy racjonalności systemu – działów CN. Efektem tych działań ma być znaczące zmniejszenie liczby pozycji w załącznikach nr 3 i 10 do ustawy o VAT. Przewiduje się, że załącznik nr 3 do ustawy o VAT będzie zawierać 73 pozycje wskazujące towary i usługi opodatkowane VAT według stawki 8%, zaś załącznik nr 10 – 24 pozycje towarów opodatkowanych VAT według stawki 5%.

Rozszerzenie zakresu stosowania stawki 8% w gastronomii

Obecnie zakres stosowania stawki 8% do czynności wykonywanych w ramach działalności gastronomicznej budzi wątpliwości, gdyż można się spotkać ze stanowiskiem, że niektóre czynności dokonywane w ramach tej działalności stanowią opodatkowane według stawki 5% dostawy gotowych posiłków. Przewiduje się, że z zastrzeżeniem wyjątków określonych przepisami wszystkie czynności wykonywane w ramach działalności gastronomicznej będą opodatkowane VAT według stawki 8%.

Wprowadzenie wiążącej informacji stawkowej

Nie ma możliwości uzyskania przez podatnika wiążącej informacji o wysokości stawki VAT. Przewiduje się możliwość uzyskiwania wiążącej informacji o wysokości stawki VAT (WIS). O wydanie WIS będzie mógł wystąpić podatnik posiadający numer identyfikacji podatkowej (w tym podatnik zwolniony podmiotowo z VAT), podatnik nabywający towary od podatnika nieposiadającego siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia tej działalności w Polsce, zobowiązany do rozliczenia podatku, jak również inny podmiot, który dokonuje lub planuje dokonywać krajowej dostawy towarów, importu towarów, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów albo świadczenia usług. Z wnioskiem o wydanie WIS będzie mógł wystąpić również zamawiający w rozumieniu Prawa zamówień publicznych w zakresie mającym wpływ na sposób obliczenia ceny w związku z udzielanym zamówieniem publicznym. Posiadanie przez podatnika WIS będzie wiązać organy podatkowe w odniesieniu do towarów lub usług, dla których została wydana, a więc nie będą one mogły przyjąć dla nich innej stawki VAT niż wskazana w tej informacji.

Rozszerzenie definicji produktów rolnych

Produktami rolnymi w rozumieniu VAT są towary wymienione w załączniku nr 2 do ustawy o VAT oraz towary wytworzone z nich przez rolnika ryczałtowego z produktów pochodzących z jego własnej działalności rolniczej przy użyciu środków zwykle używanych w gospodarstwie rolnym, leśnym i rybackim. Przewiduje się, że produktami rolnymi w rozumieniu VAT będą wszystkie towary pochodzące z (będące efektem) działalności rolniczej rolnika ryczałtowego oraz towarów wytworzonych z nich przy użyciu środków zwykle używanych w gospodarstwie rolnym, leśnym i rybackim.

Ustawa z 12.04.2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw. Ustawa wejdzie w życie 1.09.2019 r.

Obecny stan prawny

Stan prawny od 1.09.2019 r.

Nowa baza podatników VAT

Szef Krajowej Administracji Skarbowej prowadzi wykazy:

1) podatników, w odniesieniu do których naczelnik urzędu skarbowego nie dokonał rejestracji lub którzy zostali wykreśleni z rejestru jako podatnicy VAT,

2) podatników, których rejestracja jako podatników VAT została przywrócona.

Stworzona zostanie jedna baza zawierająca wszystkie informacje o statusie podatników VAT. Informacje zamieszczone w wykazie będzie można wyszukiwać według NIP lub fragmentu nazwy (nazwiska) wyszukiwanego podmiotu. Wykaz będzie prowadził Szef Krajowej Administracji Skarbowej.

Ustawa z 4.07.2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (czeka na ogłoszenie w Dzienniku Ustaw)

 

Ustawa wejdzie w życie 1.09.2019 r., jednak część przepisów wejdzie w życie z dniem 1.01.2020 r. oraz 1.04.2020 r. Dodatkowo przepisy wchodzące w życie 1.04.2020 r. przez większość podatników będą musiały być stosowane dopiero od 1.07.2020 r.

Obecny stan prawny

Uchwalony stan prawny prawny

Wyłączenie możliwości wystawiania faktur z NIP nabywcy do paragonów wystawionych bez NIP nabywcy

Podatnicy mogą wystawiać faktury do sprzedaży udokumentowanej paragonem bez NIP nabywcy. Od 1.01.2020 r. podatnicy nie będą mogli wystawiać faktur do sprzedaży udokumentowanej paragonem bez NIP nabywcy. Za naruszanie tego obowiązku przepisy mają przewidywać sankcje zarówno dla sprzedawców, jak i dla nabywców.

Zmiana definicji pierwszego zasiedlenia

Z przepisów wynika, że do pierwszego zasiedlenia w rozumieniu VAT dojść może tylko na skutek oddania budynków, budowli lub ich części do użytkowania, w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu, pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi. Jest to sytuacja niezgodna z przepisami unijnymi. Od 1.09.2019 r. zmienia się definicja pierwszego zasiedlenia poprzez wskazanie, że do pierwszego zasiedlenia w rozumieniu VAT dochodzi również na skutek rozpoczęcia użytkowania budynków, budowli lub ich części na potrzeby własne podatnika. Tym samym usunięta została niezgodność obecnie obowiązującej definicji z przepisami unijnymi (stwierdzona wyrokiem TS z 16.11.2017 r., C-308/16, Kozuba Premium Selection sp. z o.o. przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Warszawie, EU:C:2017:869).

Nowe kategorie podatników, którzy nie mogą korzystać ze zwolnienia podmiotowego

Od 1.09.2019 r. ze zwolnienia podmiotowego nie będą mogli korzystać:

1) podatnicy dokonujący na odległość dostawy preparatów kosmetycznych i toaletowych (PKWiU 20.42.1), komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych (PKWiU 26), urządzeń elektrycznych i nieelektrycznych sprzętu gospodarstwa domowego (PKWiU 27), maszyn i urządzeń, gdzie indziej niesklasyfikowanych (PKWIU 28),

2) podatnicy dokonujący dostaw części do pojazdów samochodowych (PKWiU 45.3) oraz motocykli (PKWiU 45.4),

3) podatnicy świadczący usługi ściągania długów, w tym factoringu.

Zmiany w przepisach dotyczących rolników ryczałtowych

Faktury VAT RR wystawiane rolnikom ryczałtowym będącym osobami fizycznymi muszą wskazywać numer dowodu osobistego dostawcy lub innego dokumentu stwierdzającego jego tożsamość, datę wydania tego dokumentu i nazwę organu, który wydał dokument. Ponadto obecnie nie ma możliwości wystawiania, podpisywania i przesyłania w formie elektronicznej faktur VAT RR ani oświadczeń o statusie rolnika ryczałtowego sporządzanych w przypadku umów kontraktacji lub innych umów o podobnym charakterze. Od 1.09.2019 r. nie będzie konieczne wskazywanie na fakturach VAT RR numeru dowodu osobistego dostawcy lub innego dokumentu stwierdzającego jego tożsamość, daty wydania tego dokumentu ani nazwy organu, który wydał dokument. Ponadto ma zostać wprowadzona możliwość wystawiania, podpisywania i przesyłania w formie elektronicznej faktur VAT RR oraz oświadczeń o statusie rolnika ryczałtowego sporządzanych w przypadku umów kontraktacji lub innych umów o podobnym charakterze.
Z przepisów wynika, że warunkiem odliczania zryczałtowanego zwrotu podatku jest, co do zasady, zapłata należności za produkty rolne lub usługi rolnicze w terminie 14 dni, licząc od dnia zakupu (jednak warunek ten uznaje się za niezgodny z przepisami unijnymi). Od 1.09.2019 r. zlikwidowany zostaje warunek odliczenia zryczałtowanego zwrotu podatku w postaci zapłaty należności za produkty rolne lub usługi rolnicze w terminie 14 dni, licząc od dnia zakupu.
Zryczałtowany zwrot podatku może być odliczony tylko wtedy, gdy zapłata przez nabywcę produktów rolnych lub usług rolniczych następuje na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego. Od 1.09.2019 r. zryczałtowany zwrot podatku będzie mógł być odliczony również wtedy, gdy zapłata przez nabywcę produktów rolnych lub usług rolniczych następować będzie na rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której rolnik ryczałtowy jest członkiem.

Zmiany w przepisach dotyczących wykreślania podatników z urzędu z rejestru podatników VAT oraz rejestru podatników VAT UE

Nie jest jasne, czy na podstawie art. 96 ust. 9a pkt 3 oraz art. 97 ust. 15 ustawy o VAT z rejestru podatników VAT wykreślani są jedynie podatnicy składający „zerowe” deklaracje VAT-7/VAT-7K, czy też podatnicy, którzy w składanych deklaracjach VAT-7/VAT-7K wykazują jedynie zakupy (bez wykazywania sprzedaży) lub jedynie sprzedaż (bez wykazywania zakupów). Od 1.09.2019 r. z art. 96 ust. 9a oraz art. 97 ust. 15 ustawy o VAT będzie wyraźnie wynikać, że na ich podstawie z rejestru podatników VAT wykreślani są wyłącznie podatnicy składający „zerowe” deklaracje VAT-7/VAT-7K.
Nieskładanie deklaracji VAT-7/VAT-7K skutkuje obecnie wykreśleniem z rejestru podatników VAT w przypadku niezłożenia deklaracji za sześć kolejnych miesięcy lub dwa kolejne kwartały. Od 1.09.2019 r. nieskładanie deklaracji VAT-7/VAT-7K będzie skutkować wykreśleniem z rejestru podatników VAT w przypadku niezłożenia deklaracji za trzy kolejne miesiące lub jeden kwartał.

Opodatkowanie niektórych dostaw towarów dokonywanych w trybie egzekucji przez organy egzekucyjne i komorników

Nie ma przepisu określającego sposób postępowania w przypadku, gdy w wyniku podjętych działań organy egzekucyjne i komornicy nie są w stanie potwierdzić spełnienia warunków stosowania zwolnień od podatku, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 23 i 9–10a ustawy o VAT. Od 1.09.2019 r. w przypadku, gdy w wyniku podjętych działań organy egzekucyjne i komornicy nie są w stanie potwierdzić spełnienia warunków stosowania zwolnień od podatku, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 23 i 9–10a ustawy o VAT, zwolnienia te nie będą mieć zastosowania.

Określenie fakultatywnego sposobu korekty dokonywanej przez podatników ponownie korzystających ze zwolnień

Korekta przez podatników podejmujących decyzję o ponownym skorzystaniu ze zwolnień od VAT, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 3 albo art. 113 ust. 1 ustawy o VAT, dokonywana jest na zasadach ogólnych. Od 1.09.2019 r. podatnicy podejmujący decyzję o ponownym skorzystaniu ze zwolnień od VAT, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 3 albo art. 113 ust. 1 ustawy o VAT, będą mogli dokonać jednorazowej korekty za pozostały okres korekty (w ramach ostatniej składanej deklaracji VAT).

Wprowadzenie katalogu wyrobów objętych pakietem paliwowym

Wyroby objęte pakietem paliwowym określone są poprzez odwołanie do przepisów ustawy o podatku akcyzowym. Od 1.09.2019 r. wyroby objęte pakietem paliwowym będą wprost wymienione w ustawie o VAT.

Zmiany w przepisach dotyczących rozliczania VAT z tytułu importu towarów

Rozliczenie zamknięcia, o którym mowa w art. 175 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z 28.07.2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego – dalej rozporządzenie 2015/2446, nie jest uznawane za dokument, na którego podstawie może być rozliczany VAT z tytułu importu towarów. Od 1.09.2019 r. rozliczenia zamknięcia, o którym mowa w art. 175 rozporządzenia 2015/2446, uznaje się za dokument, na którego podstawie może być rozliczany VAT z tytułu importu towarów.

Ograniczenie wysokości dodatkowego zobowiązania podatkowego w przypadku złożenia deklaracji korygującej krótko po doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej

Dodatkowe zobowiązanie podatkowe w przypadku złożenia deklaracji korygującej w terminie 14 dni od dnia doręczenia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej ustalane jest w wysokości 20%. Od 1.09.2019 r. dodatkowe zobowiązanie podatkowe w przypadku złożenia deklaracji korygującej w terminie 14 dni od dnia doręczenia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej ustalane będzie w wysokości 15%. Ma to zachęcić podatników do składania deklaracji korygującej już w trakcie kontroli celno-skarbowej.

Zastąpienie deklaracji VAT-7/VAT-7K przekształconym plikiem JPK_VAT

Podatnicy VAT czynni obowiązani są zarówno składać deklaracje VAT-7/VAT-7K, jak i przesyłać pliki JPK_VAT. Od 1.04.2020 r. (w przypadku niektórych podatników) lub od 1.07.2020 r. (w przypadku większości podatników) obowiązkiem czynnych podatników VAT będzie przesyłanie nowego pliku JPK_VAT, który będzie dokumentem elektronicznym wspólnym dla deklaracji VAT i ewidencji VAT, która będzie wysyłana razem z deklaracją VAT. Przesyłany nowy plik JPK_VAT będzie się składał z dwóch części – deklaracyjnej oraz ewidencyjnej (art. 99 ust. 11c ustawy o VAT). Podatnicy składający deklaracje VAT za okresy miesięczne składające się z dwóch części nowe pliki JPK_VAT mają przesyłać co miesiąc (w obecnie stosowanym terminie, tj. do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczą; zob. projektowany art. 109 ust. 3b ustawy o VAT). Natomiast podatnicy składający deklaracje VAT za okresy kwartalne:

1) za pierwszy i drugi miesiąc kwartału mają przesyłać nowe pliki JPK_VAT z wypełnioną jedynie częścią ewidencyjną,

2) za ostatni miesiąc kwartału mają przesyłać nowe pliki JPK_VAT z wypełnionymi obu częściami, z zastrzeżeniem, że część ewidencyjna ma dotyczyć jedynie trzeciego miesiąca kwartału (zob. projektowany art. 109 ust. 3c ustawy o VAT).

Likwidacja załączników do deklaracji VAT

Do deklaracji VAT-7/VAT-7K należy niekiedy dołączać załączniki, w tym wnioski. Od 1.04.2020 r. (w przypadku niektórych podatników) lub od 1.07.2020 r. (w przypadku większości podatników) załączniki do deklaracji VAT zostaną zastąpione polami wyboru zawartymi w strukturze nowego pliku JPK_VAT.

Likwidacja obowiązku składania informacji podsumowujących VAT-27

Podatnicy dokonujących dostaw towarów lub świadczący usługi, dla których podatnikiem jest nabywca, w przypadkach, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy o VAT, obowiązani są składać informacje podsumowujące VAT-27. Od 1.04.2020 r. (w przypadku niektórych podatników) lub z dniem 1.07.2020 r. (w przypadku większości podatników) znosi się obowiązek składania informacji VAT-27. Dane zawarte w tych informacjach będą przekazywane w ramach nowych plików JPK_VAT.

Uchylenie obowiązku przedstawienia dokumentów potwierdzających rozliczenie kwoty podatku należnego z tytułu importu towarów

Uchylenie z dniem 1.04.2020 r. obowiązku przedstawienia naczelnikowi urzędu celno-skarbowego dokumentów potwierdzających rozliczenie kwoty podatku należnego z tytułu importu towarów w deklaracji podatkowej w terminie czterech miesięcy po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu towarów (zob. projektowane uchylenie art. 33a ust. 6 ustawy o VAT); obecnie naruszenie tego obowiązku skutkuje utratą prawa do rozliczania importu towarów w procedurze uproszczonej (zob. art. 33a ust. 7 ustawy o VAT).

Ustawa z 19.07.2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (trwają prace na ustawą – druk sejmowy nr 3602)

 

2 sierpnia 2019 r. Senat wniósł poprawki do ustawy i skierował ją do Komisji Finansów Publicznych. Ustawa ma wejść w życie z 1.11.2019 r., ale część przepisów ma być stosowana dopiero od 1.04.2020 r.

Wprowadzenie obowiązku stosowania mechanizmu podzielonej płatności

Obecnie stosowanie mechanizmu podzielonej płatności jest zawsze dobrowolne. Przewiduje się, że od 1.09.2019 r. w niektórych przypadkach stosowanie mechanizmu podzielonej płatności będzie obowiązkowe; ma być tak w przypadku dokonywania płatności spełniających łącznie dwa warunki, tj.:

1) dotyczą transakcji dokonywanych pomiędzy podatnikami, których jednorazowa wartość, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 15 000 zł lub równowartość tej kwoty, oraz

2) dotyczą nabycia towarów lub usług wymienionych w projektowanym załączniku nr 15 do ustawy o VAT; załącznik ten ma wymieniać:

a) towary i usługi objęte obecnie stosowaniem mechanizmu odwrotnego obciążenia w transakcjach krajowych,

b) towary należące obecnie do tzw. towarów wrażliwych, tj. w przypadku których nabywcy mogą ponosić odpowiedzialność solidarną za zaległości podatkowe nabywców,

c) dodatkowo szereg innych towarów, np. paliwa, węgiel i produkty węglowe, niektóre maszyny i urządzenia elektryczne (np. telewizory) oraz części i akcesoria do pojazdów silnikowych.

Likwidacja stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia w transakcjach krajowych

Obecnie na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy o VAT w transakcjach krajowych może mieć zastosowanie tzw. mechanizm odwrotnego obciążenia. Przewiduje się uchylenie z dniem 1.01.2019 r. przepisów, z których wynika obowiązek stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia w stosunku do dostaw towarów i świadczenia usług pomiędzy polskimi podatnikami. Mechanizm odwrotnego obciążenia ma zatem mieć zastosowanie tylko – tak jak rzecz się miała w przeszłości – w przypadku nabywania towarów przez polskich podatników od podatników zagranicznych.

Obowiązek umieszczania na fakturach adnotacji „mechanizm podzielonej płatności”

Obecnie w przypadkach gdy podatnikiem z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług jest nabywca, na fakturach umieszczana jest adnotacja „odwrotne obciążenie”. Obecne przepisy nie przewidują przy tym wskazywania na fakturach adnotacji „mechanizm podzielonej płatności”. Przewiduje się, że od 1.09.2019 r. w przypadkach, w których obowiązkowo trzeba będzie stosować mechanizm podzielonej płatności, wystawiane faktury mają obowiązkowo zawierać adnotację „mechanizm podzielonej płatności”; towarzyszyć temu ma rezygnacja ze stosowania na wystawianych fakturach adnotacji „odwrotne obciążenie”.

Sankcje dla podatników naruszających nowe obowiązki

Ponieważ obecnie stosowanie mechanizmu podzielonej płatności jest dobrowolne, nie ma przepisów przewidujących naruszanie obowiązków związanych ze stosowaniem tego mechanizmu. Od 1.09.2019 r. na podatników naruszających obowiązek dokonywania płatności z wykorzystaniem mechanizmu podzielonej płatności oraz na podatników naruszających obowiązek umieszczania na fakturach adnotacji „mechanizm podzielonej płatności” ma być nakładana sankcja w postaci dodatkowego zobowiązania podatkowego (sankcja nie będzie jednak dotyczyć osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe). Wysokość tego dodatkowego zobowiązania podatkowego ma wynosić 100% kwoty podatku wykazanego na fakturze, której dotyczy płatność.

Zbiorcze przelewy w ramach mechanizmu podzielonej płatności

Obecnie nie jest możliwe opłacanie w ramach mechanizmu podzielonej płatności jednym komunikatem przelewu dwóch lub więcej faktur. Przewiduje się wprowadzenie z dniem 1.09.2019 r. możliwości opłacania w ramach mechanizmu podzielonej płatności jednym komunikatem przelewu dwóch lub więcej faktur.

Wnioski o przekazanie środków z rachunku VAT na rachunek rozliczeniowy składane przez byłych wspólników spółek

Obecnie nie istnieje możliwość wnioskowania przez byłych wspólników spółek o przekazanie środków z rachunku VAT na rachunek rozliczeniowy. Przewiduje się wprowadzenie z dniem 1.09.2019 r. możliwości wnioskowania przez byłych wspólników spółek o przekazanie środków z rachunku VAT na rachunek rozliczeniowy.

Zażalenia na postanowienie zawierające zgodę na przekazanie środków z rachunku VAT na powiązany z nim rachunek rozliczeniowy podatnika

Obecnie nie ma możliwości wnoszenia przez podatników zażalenia na postanowienie zawierające zgodę naczelnika urzędu skarbowego na przekazanie środków z rachunku VAT na powiązany z nim rachunek rozliczeniowy podatnika. Przewiduje się umożliwienie z dniem 1.09.2019 r. wnoszenia przez podatników zażalenia na postanowienie zawierające zgodę naczelnika urzędu skarbowego na przekazanie środków z rachunku VAT na powiązany z nim rachunek rozliczeniowy podatnika.

System rekompensat dla zagranicznych podatników

Obecnie przepisy nie określają systemu rekompensat dla podatników nieposiadających siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski. Przewiduje się wprowadzenie z dniem 1.09.2019 r. tzw. systemu rekompensat dla podatników nieposiadających siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski. System ten zakłada zwrot kosztów obsługi rachunku rozliczeniowego oraz prowadzonego dla niego rachunku VAT dla wymienionych podmiotów.

Nowy katalog towarów wrażliwych

Obecnie określony w załączniku nr 13 do ustawy o VAT katalog towarów, w związku z nabywaniem których może wystąpić odpowiedzialność solidarna nabywcy (tzw. towarów wrażliwych), obejmuje 22 grupy towarów. Do towarów tych należą wyroby stalowe, paliwa oraz pozostałe towary. Przewiduje się określenie z dniem 1.09.2019 r. nowego katalogu towarów, w związku z nabywaniem których może wystąpić odpowiedzialność solidarna nabywcy. Mają to być towary wymienione w projektowanym załączniku nr 15 do ustawy o VAT, za które zapłata nie została dokonana z wykorzystaniem mechanizmu podzielonej płatności.

Nowy limit odpowiedzialności solidarnej

Obecnie odpowiedzialność solidarna nabywców towarów wrażliwych może mieć miejsce, jeżeli wartość towarów, o których mowa w załączniku nr 13 do ustawy o VAT, nabywanych od jednego podmiotu dokonującego ich dostawy, bez kwoty podatku przekroczyła w danym miesiącu kwotę 50 000 zł. Przewiduje się, że od 1.09.2019 r. odpowiedzialność solidarna nabywców towarów wrażliwych będzie mogła mieć miejsce w przypadkach, gdy wartość netto nabytych w danym miesiącu od jednego podmiotu towarów wymienionych w projektowanym załączniku nr 15 do ustawy o VAT przekroczy kwotę 12 000 zł.

Likwidacja kaucji gwarancyjnej

Obecnie odpowiedzialność solidarna nabywców towarów wrażliwych może wyłączać złożenie przez dostawcę kaucji gwarancyjnej. Przewiduje się likwidację z dniem 1.09.2019 r. kaucji gwarancyjnej, a więc nie będzie możliwe wyłączenie stosowania przepisów o odpowiedzialności solidarnej nabywcy towarów poprzez jej złożenie.

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo celne oraz niektórych innych ustaw

 

W Komisji Prawniczej procedowny jest projekt z 12.07.2019 r. ustawy o zmianie ustawy – Prawo celne oraz niektórych innych ustaw. Projekt ten przewiduje zmiany m.in. w ustawie o VAT. Zmiany te mają wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia projektowanej ustawy.

Dwa rodzaje decyzji wydawanych przez organy celne w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości

Obecnie istnieje tylko jeden rodzaj decyzji wydawanych przez organy celne w przypadku stwierdzenia, że w złożonym zgłoszeniu celnym kwota VAT została wykazana nieprawidłowo. Przewiduje się, że będą istnieć dwa rodzaje decyzji wydawanych przez organy celne w przypadku stwierdzenia, że w złożonym zgłoszeniu celnym kwota VAT została wykazana nieprawidłowo – decyzje wydawane w przypadku stwierdzenia tego przed zwolnieniem towarów oraz decyzje wydawane w przypadku stwierdzenia tego po zwolnieniu towarów.

Zmiana przepisów, na podstawie których toczą się postępowania w sprawie określenia podatku należnego z tytułu importu towarów

Obecnie do postępowań w sprawie określenia podatku należnego z tytułu importu towarów zastosowanie mają przepisy ustawy z 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa. Przewiduje się, że do postępowań w sprawie określenia podatku należnego z tytułu importu towarów zastosowanie będą mieć przepisy prawa celnego.

Organ podatkowy właściwy w sprawie orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe podatnika w zakresie podatku z tytułu importu towarów

Obecnie istnieją wątpliwości, jaki organ jest organem podatkowym właściwym w sprawie orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe podatnika w zakresie podatku z tytułu importu towarów. Przewiduje się dodanie przepisu, z którego wynikać będzie, że organem podatkowym właściwym w sprawie orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe podatnika w zakresie podatku z tytułu importu towarów jest organ, o którym mowa w art. 66 ust. 1a ustawy z 19.03.2004 r. – Prawo celne, tj. organ właściwy ze względu na miejsce powstania długu celnego.

Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy

 

W dniu 24.06.2019 r. opublikowany został projekt z 11.06.2019 r. ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy. Zmiany przewidziane tym projektem mają wejść w życie 1.01.2020 r.

Procedury magazynu typu call-off stock

Obecnie przepisy przewidują jedynie szczególny sposób opodatkowania dostaw towarów przemieszczanych z kraju do magazynu konsygnacyjnego położonego na terytorium innego niż Polska państwa członkowskiego, przy czym:

1) warunkiem stosowania tego szczególnego sposobu opodatkowania jest, aby przemieszczane towary były przeznaczone do nabycia przez podatnika prowadzącego magazyn konsygnacyjny,

2) ten szczególny sposób opodatkowania nie ma zastosowania do towarów przeznaczonych do działalności handlowej,

3) w przypadku niepobrania towarów przechowywanych w magazynie konsygnacyjnym przez okres 24 miesięcy od dnia ich wprowadzenia do tego magazynu uznaje się, że pobranie tych towarów ma miejsce następnego dnia po upływie tego okresu; skutkiem tego jest wystąpienie wewnątrzwspólnotowego nabycia towaru u podatnika prowadzącego magazyn konsygnacyjny.

Przewiduje się, że od 1.01.2020 r. będą istnieć dwie procedury magazynu typu call-off stock, tj.:

1) procedura magazynu typu call-off stock znajdującego się na terytorium kraju, a więc procedura mająca zastosowanie w przypadku towarów przemieszczanych z innych państw członkowskich do Polski,

2) procedura magazynu typu call-off stock znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju, a więc procedura mająca zastosowanie w przypadku towarów przemieszczanych z Polski do innych państw członkowskich.

Ponadto:

1) ma zostać określone, że przemieszczane towary mają być przeznaczone do nabycia przez określonego podatnika, którym jednak nie musi być podatnik prowadzący magazyn typu call-off stock,

2) ma zostać umożliwione stosowanie procedur do przemieszczanych towarów przeznaczonych do działalności handlowej,

3) odmiennie niż obecnie mają zostać określone skutki niepobrania towarów przez określony przepisami okres, tj. planowane jest, że w przypadku niepobrania towarów w terminie 12 miesięcy od dnia przybycia towarów do magazynu w procedurze magazynu typu call-off stock będzie dochodzić do nietransakcyjnej wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów lub nietransakcyjnego wewnątrzwspólnotowego nabycia towaru u podatnika, który przemieścił towary pomiędzy państwami członkowskimi.

Zmiany w ustalaniu miejsca dostaw dokonywanych w ramach transakcji łańcuchowych

Obecnie zasady ustalania miejsca dostaw dokonywanych w ramach tzw. transakcji łańcuchowych określają przepisy art. 22 ust. 2 i 3 ustawy o VAT. Przewiduje się, że od 1.01.2020 r. dotychczasowe zasady ustalania miejsca dostaw dokonywanych w ramach tzw. transakcji wewnątrzwspólnotowych będą obowiązywać nadal tylko dla transakcji łańcuchowych obejmujących import i eksport towarów. W przypadku wewnątrzwspólnotowych transakcji łańcuchowych ma od 1.01.2020 r. obowiązywać zasada, że wysyłka lub transport towaru są bezwzględnie przyporządkowane do dostawy dokonanej do tzw. podmiotu pośredniczącego, chyba że podmiot ten przekazał swojemu dostawcy numer VAT UE nadany mu przez państwo członkowskie, z którego towar jest wysyłany lub transportowany. Wówczas wysyłka lub transport mają być przypisywane wyłącznie do dostawy towaru dokonanej przez podmiot pośredniczący.

Dodatkowe warunki stosowania stawki 0% do wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów

Obecnie wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów są, co do zasady, opodatkowane według stawki 0%, pod warunkiem że:

1) podatnik dokonał dostawy na rzecz nabywcy posiadającego właściwy i ważny numer identyfikacyjny dla transakcji wewnątrzwspólnotowych, nadany przez państwo członkowskie właściwe dla nabywcy, zawierający dwuliterowy kod stosowany dla podatku od wartości dodanej,

2) podatnik przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy posiada w swojej dokumentacji dowody, że towary będące przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy zostały wywiezione z terytorium kraju i dostarczone do nabywcy na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju;

3) podatnik, składając deklarację podatkową, w której wykazuje tę dostawę towarów, jest zarejestrowany jako podatnik VAT UE.

Przewiduje się wprowadzenie z dniem 1.01.2020 r. dwóch dodatkowych warunków stosowania stawki 0% do wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów, tj.:

1) warunku podania przez nabywcę swojego numeru VAT UE (a nie tylko – jak ma się rzecz obecnie – posiadania takiego numeru przez nabywcę),

2) warunku wykazania wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów w informacji podsumowującej VAT-UE.

Umożliwienie dokonywania zwrotu VAT podróżnym przez wszystkich sprzedawców

Obecnie z przepisów wynika, że sprzedawcami uprawnionymi do zwrotu VAT podróżnym są podatnicy, u których obrót w poprzednim roku podatkowym przekroczył 400 000 zł (w drodze wyjątku sprzedawcy, którzy ze względu na zbyt niskie obroty utracili prawo do dokonywania zwrotu, mogą to zrobić w stosunku do sprzedaży dokonanej podróżnemu w roku podatkowym, w którym byli uprawnieni do zwrotu). Pozostali sprzedawcy, chcący umożliwić swoim klientom zwrot podatku, muszą zawrzeć umowę z podatnikiem prowadzącym działalność w zakresie dokonywania zwrotu. Taki stan rzeczy jest jednak niezgodny z przepisami unijnymi, o czym orzekł Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 28.02.2018 r., C-307/16, Stanisław Pieńkowski przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Lublinie, EU:C:2018:124). Przewiduje się, że z dniem 1.01.2020 r. warunek minimalnej kwoty obrotu w poprzednim roku podatkowym zostanie zlikwidowany, a w konsekwencji wszyscy sprzedawcy będą uprawnieni do dokonywania zwrotu VAT podróżnym. Nadal jednak ma obowiązywać zasada, że sprzedawca może dokonywać zwrotu podatku podróżnym wyłącznie w odniesieniu do towarów nabytych przez podróżnego u tego sprzedawcy.